Khi mới bắt đầu học Phật theo truyền thống Theravāda, không ít hành giả khi nghe danh xưng “Tam Tạng Kinh Điển” đều có cảm giác choáng ngợp trước khối lượng kiến thức khổng lồ. Dường như bộ kinh này chỉ phù hợp với giới xuất gia hay các học giả chuyên trách. Trên thực tế, dưới góc nhìn đúng đắn, Tam Tạng không hề cách biệt với đời sống. Nó đóng vai trò như một lộ trình chi tiết cho hành trình giải thoát, giúp cho tiến trình tu học luôn đi đúng trọng tâm.
1. Tam Tạng là gì?
Xét theo nghĩa đen, Tipiṭaka hay Tam Tạng chính là “ba chiếc lồng” hay “giỏ”, biểu trưng cho ba kho tàng lưu giữ và phân loại giáo huấn của Đức Thế Tôn.
Hệ thống này được phân chia thành:
Vinaya Piṭaka – Tạng Luật
Sutta Piṭaka – Tạng Kinh
Abhidhamma Piṭaka – Tạng Vi Diệu Pháp
Toàn bộ Tam Tạng được bảo tồn bằng ngôn ngữ Pāḷi trong truyền thống Theravāda, đây được coi là kho tàng giáo lý cổ kinh, đồng nhất và mang giá trị nguyên gốc nhất hiện nay.
2. Tạng Luật – Nền tảng của đời sống tu tập
Dù đối tượng chính của Tạng Luật là chư Tăng Ni, nhưng sự hiểu biết về Luật sẽ giúp người tại gia tu tiến rất chắc chắn.
Ý nghĩa của Luật tạng không phải là sự áp đặt kỷ luật, mà là để:
Duy trì sự trong sạch trong nếp sống
Giảm xung đột, rối ren
Tạo môi trường thuận lợi cho Định và Tuệ sinh khởi
Có thể hiểu đơn giản:
Luật = khung an toàn cho thân và lời nói
Đối với người sơ cơ, điều quan trọng là thấu hiểu tinh thần:
Quy luật gieo nhân gặt quả qua hành động
Giữ gìn sự tôn nghiêm của các chuẩn mực
Sống có kỷ luật và trách nhiệm
Sutta Piṭaka: Nguồn cảm hứng tâm linh
Đối với đa số Phật tử, Tạng Kinh chính là phần giáo lý thân thuộc nhất.
Đây là nơi ghi lại:
Toàn bộ các pháp thoại của Đức Phật
Các cuộc đàm luận giữa Ngài với các vị đệ tử, giới quyền quý, thường dân và các đạo sư khác
Các hướng dẫn cụ thể về Tứ Diệu Đế: khổ, tập, diệt, đạo
Hệ thống Tạng Kinh gồm 5 bộ Nikāya chủ đạo, với đặc điểm:
Sắp xếp theo độ dài của các bài kinh: trường, trung và tiểu
Chứa đựng những hướng dẫn hành trì thực tế như Pháp Cú hay Tứ Niệm Xứ
Có kinh trả lời thẳng những vấn đề đời sống
Có thể nói:
Tạng Kinh chính là lộ trình tu tập được dẫn dắt bằng thuyết giảng và các câu chuyện sinh động
Hành giả sơ cơ nên ưu tiên tiếp cận Tạng get more info Kinh trước tiên.
4. Tạng Vi Diệu Pháp – Bản đồ vận hành của tâm
Mặc dù Abhidhamma là nội dung có tính trừu tượng và đòi hỏi tư duy cao, nhưng đây lại là phần uyên thâm nhất.
Nếu coi:
Tạng Kinh trình bày nội dung những lời dạy của Đức Phật
Thì Vi Diệu Pháp là “Pháp vận hành như thế nào”
Vi Diệu Pháp phân tích rất chi tiết:
Bản chất thực sự của tâm thức
Các thành phần tâm lý hiện diện trong từng khoảnh khắc tâm
Nguyên nhân hình thành các trạng thái bất thiện
Quy luật vận hành của hành động và quả tương ứng
Với người mới:
Không nhất thiết phải ép mình học Vi Diệu Pháp từ sớm
Tuy nhiên, việc biết đến sự tồn tại của nó sẽ giúp ta có cái nhìn lý tính, tránh mê tín hay hiểu sai giáo lý
Mối liên hệ giữa Tam Tạng và Tam Học
Hành giả có thể ghi nhớ sự liên kết này như sau:
Vinaya Piṭaka tương ứng với Giới (Sīla)
Tạng Kinh → Định
Vi Diệu Pháp là phương tiện rèn luyện Tuệ học
Ba Tạng không tách rời, mà nâng đỡ nhau:
Khi Giới hạnh trang nghiêm thì tâm Định mới có chỗ nương tựa
Nhờ năng lực của Định mà trí Tuệ mới được phát sinh
Nhờ có Tuệ mà hành giả hiểu được giá trị của Giới và giữ gìn một cách tự nhiên
6. Người mới học Phật nên tiếp cận Tam Tạng ra sao?
Phương pháp học tập hiệu quả:
Đừng cố “học hết”
Hãy học theo thứ tự:
Thấu hiểu giá trị của sự kỷ luật trong tâm hồn
Lấy Kinh điển làm tấm gương để điều chỉnh nếp sống hằng ngày
Khi đủ duyên, tiếp cận Vi Diệu Pháp để đào sâu trí tuệ
Tipiṭaka không tồn tại để làm giàu vốn tri thức lý thuyết, mà để:
thực hiện cuộc cách mạng tâm linh nơi thân, miệng và ý mỗi ngày